Garbage Collection
Qisqa javob: Garbage Collector (axlat yig’uvchi) heap’dagi kerak bo’lmay qolgan obyektlarni avtomatik o’chiradi. Obyekt GC uchun tayyor (eligible for garbage collection) bo’ladi, qachonki dasturning ishlab turgan qismidan unga hech qanday yo’l (havolalar zanjiri) qolmasa. Qachon o’chirilishini esa JVM o’zi hal qiladi.
Hayotiy misol
“Hayotiy misol” bo'limiBayramda havo sharlari (obyektlar) iplari bilan bolalarning (o’zgaruvchilar) qo’lida. Bola ipni qo’yib yuborsa, shar uchib ketadi — endi uni hech kim ushlab turmaydi. Farrosh (GC) uchib ketgan sharlarni qachondir yig’ib oladi, lekin aynan qachon — oldindan aytib bo’lmaydi.
Qadamma-qadam: qaysi obyekt “uchib ketadi”?
“Qadamma-qadam: qaysi obyekt “uchib ketadi”?” bo'limiPoint a = new Point(1, 1); // 1Point b = new Point(2, 2); // 2a = b; // 3b = null; // 4a = null; // 51a heap'dagi birinchi obyektga — Point(1, 1) ga qaraydi.
2b ikkinchi obyektga — Point(2, 2) ga qaraydi.
3a = b — endi a ham ikkinchi obyektga qaraydi. Point(1, 1) ga hech kim qaramayapti → u GC uchun tayyor.
4b = null — b endi hech narsaga qaramaydi. Lekin Point(2, 2) ga hali a qarab turibdi → u tirik.
5a = null — Point(2, 2) ga ham yo'l qolmadi → u ham GC uchun tayyor. Endi ikkala obyektni ham GC xohlagan paytda o'chira oladi.
Obyekt qachon GC uchun tayyor bo’ladi?
“Obyekt qachon GC uchun tayyor bo’ladi?” bo'limiObyektga olib boradigan barcha havolalar yo’qolganda. Bu uch xil yo’l bilan bo’ladi:
- Havolaga
nullberishPoint p = new Point(1, 1);p = null; // obyekt tayyor - Havolani boshqa obyektga burish
Point p = new Point(1, 1);p = new Point(2, 2); // birinchi obyekt tayyor
- O’zgaruvchi scope’dan chiqishi — metod tugaganda uning lokal o’zgaruvchilari yo’qoladi.
static void temp() {Point t = new Point(1, 1);} // temp() tugadi → obyekt tayyor (agar uni return qilmagan yoki boshqa joyda saqlamagan bo'lsak)
“Orolcha” obyektlar (island of isolation)
““Orolcha” obyektlar (island of isolation)” bo'limiObyektlar bir-biriga qarab tursa ham, ularga tashqaridan (stack’dan) yo’l bo’lmasa — hammasi GC uchun tayyor.
class Node { Node next; }
Node a = new Node();Node b = new Node();a.next = b;b.next = a; // bir-biriga qaraydia = null;b = null; // ikkala obyekt ham tayyor — ichki havolalar ularni "qutqarmaydi"Java GC “kim kimga qaraydi”ni hisoblamaydi, balki ildizlardan (stack’dagi o’zgaruvchilar, static maydonlar) boshlab yetib boriladigan obyektlarni belgilaydi. Yetib bo’lmaydigan hammasi — axlat.
System.gc() va finalize()
“System.gc() va finalize()” bo'limiChuqurroq (intervyu uchun): Young va Old generation, Stop-the-World
Imtihonda bu savollar yo’q, lekin Java intervyularida deyarli har safar so’raladi.
Heap ikki qismga bo’linadi. Ko’pchilik obyektlar juda qisqa yashaydi: so’rov (request) kelganda DTO, javob obyekti yaratiladi va so’rov tugashi bilan keraksiz bo’ladi. Ba’zilari esa dastur oxirigacha yashaydi: Spring bean’lari, kesh, singleton’lar.
| Qism | Kimlar yashaydi | Tozalash |
|---|---|---|
| Young generation | yangi, qisqa umrli obyektlar | Minor GC — tez-tez, tez |
| Old generation | bir necha Minor GC’dan omon qolganlar | Major / Full GC — kam, lekin og’irroq |
Stop-the-World. GC ishlayotganda ba’zi bosqichlarda barcha dastur thread’lari qisqa vaqtga to’xtatiladi. API so’rovi shu paytda kutib turadi, GC tugagach davom etadi. Zamonaviy kollektorlar (masalan, ko’pchilik serverlarda standart bo’lgan G1, yoki ZGC) bu to’xtashlarni millisekundlargacha qisqartirishga harakat qiladi.
GC bor-ku, xotira baribir tugashi mumkinmi? Ha. Agar obyektga havola qolib ketsa (masalan, tozalanmaydigan static ro’yxatga qo’shilaversa) — GC uni axlat deb hisoblamaydi. Bu memory leak, oxiri OutOfMemoryError.
📝 Mini-test
0 / 61. // line X ga yetganda nechta obyekt GC uchun tayyor?
public class Test { public static void main(String[] args) { Object a = new Object(); // obj1 Object b = new Object(); // obj2 Object c = a; a = null; b = c; // line X }}c = a → c obj1 ga. a = null → obj1 ga hali c qaraydi. b = c → b ham obj1 ga, obj2 ga esa hech kim qaramaydi. Tayyor: faqat obj2 — 1 ta.
2. // line X ga yetganda make() va temp() yaratgan obyektlardan nechtasi GC uchun tayyor?
public class Test { static Object make() { Object o = new Object(); return o; } static void temp() { Object t = new Object(); } public static void main(String[] args) { Object keep = make(); temp(); // line X }}make() obyektni qaytardi va u keep da saqlanyapti — tirik. temp() dagi obyekt metod tugashi bilan havolasiz qoldi — tayyor. Javob: 1.
3. Kod bajarilgandan keyin nechta Node obyekti GC uchun tayyor?
class Node { Node next; }// ...Node a = new Node();Node b = new Node();a.next = b;b.next = a;a = null;b = null;Bu — island of isolation. Obyektlar bir-biriga qarasa ham, stack'dan ularga yo'l yo'q. Ikkalasi ham tayyor: 2.
4. Qaysi qatordan keyin "A" qiymatli new String obyekti birinchi marta GC uchun tayyor bo'ladi?
1: String s1 = new String("A");2: String s2 = new String("B");3: s1 = s2;4: s2 = null;3-qatorda s1 boshqa obyektga burildi — new String("A") obyektiga havola qolmadi. (4-qatordan keyin "B" obyekti tirik: unga s1 qaraydi.)
5. Quyidagi gaplardan qaysilari to'g'ri? (2 ta javobni tanlang)
GC qachon ishlashini JVM hal qiladi — balki hech qachon. System.gc() faqat iltimos. null faqat obyektni tayyor qiladi, darhol o'chirmaydi. finalize() kafolatlanmaydi va deprecated.
6. // line X dan keyin nechta Point obyekti GC uchun tayyor?
Point p1 = new Point(1, 1); // obj1Point p2 = new Point(2, 2); // obj2Point p3 = new Point(3, 3); // obj3p1 = p2;p2 = p3;p3 = p1;// line XJadval: p1 = p2 → p1→obj2. p2 = p3 → p2→obj3. p3 = p1 → p3→obj2. Oxirida: p1→obj2, p2→obj3, p3→obj2. obj1 ga hech kim qaramaydi — 1 ta.
Konspekt
“Konspekt” bo'limi- Obyekt GC uchun tayyor — unga ishlab turgan koddan (stack,
staticmaydonlar) yetib boradigan havola qolmaganda - Uch yo’l:
nullberish, havolani boshqa obyektga burish, o’zgaruvchining scope’dan chiqishi - Bir-biriga qaragan, lekin tashqaridan yetib bo’lmaydigan obyektlar (island of isolation) — ham tayyor
- Sanash usuli: har bir
newni raqamlang, har qatordan keyin jadval tuzing System.gc()— faqat iltimos; tayyor obyekt hech qachon o’chirilmasligi ham mumkinfinalize()— deprecated (9+), olib tashlash uchun belgilangan (18+), ishonmang