Wrapper klasslar va autoboxing
Qisqa javob: har bir primitivning obyekt ko’rinishidagi “egizagi” bor — wrapper klass (o’rovchi klass): int → Integer, double → Double va hokazo. Java ular orasida o’zi o’tkazib turadi: primitivdan obyektga — autoboxing, obyektdan primitivga — unboxing.
Hayotiy misol
“Hayotiy misol” bo'limiPrimitiv — bu qog’ozga yozilgan son. Wrapper — o’sha qog’oz solingan konvert. Konvertni pochta qutisiga (kolleksiyaga) tashlash mumkin, unga yorliq yopishtirish mumkin, u bo’sh ham bo’lishi mumkin (null). Qog’ozning o’zi bilan bularni qilib bo’lmaydi. Java esa kerak bo’lganda qog’ozni konvertga o’zi soladi va o’zi chiqaradi.
Nega kerak?
“Nega kerak?” bo'limiKolleksiyalar (List, Map) faqat obyektlarni saqlaydi. List<int> yozib bo’lmaydi — List<Integer> kerak.
List<Integer> sonlar = new ArrayList<>();sonlar.add(5); // autoboxing: 5 → Integerint birinchi = sonlar.get(0); // unboxing: Integer → 5Wrapper klasslarda foydali metod va konstantalar ham bor: Integer.MAX_VALUE, Integer.parseInt("42"), Character.isDigit('5').
8 ta juftlik
“8 ta juftlik” bo'limi| Primitiv | Wrapper | Primitiv | Wrapper | |
|---|---|---|---|---|
byte |
Byte |
float |
Float |
|
short |
Short |
double |
Double |
|
int |
Integer |
char |
Character |
|
long |
Long |
boolean |
Boolean |
Ikkitasi boshqacha nomlanadi: Integer (Int emas) va Character (Char emas). Qolganlari — primitiv nomi katta harf bilan.
Autoboxing va unboxing
“Autoboxing va unboxing” bo'limiInteger a = 10; // autoboxing: Integer.valueOf(10)int b = a; // unboxing: a.intValue()Integer c = a + b; // a unboxing → qo'shish → natija autoboxingJava buni kompilyatsiyada avtomatik qo’yib chiqadi. Lekin boxing faqat o’z juftligi bilan ishlaydi:
null va unboxing
“null va unboxing” bo'limiWrapper — obyekt, demak u null bo’lishi mumkin. null ni primitivga aylantirib bo’lmaydi.
Integer narx = null;int n = narx; // runtime'da NullPointerExceptionparseInt va valueOf — String’dan songa
“parseInt va valueOf — String’dan songa” bo'limi| Metod | Qaytaradi | Misol |
|---|---|---|
Integer.parseInt("42") |
int (primitiv) |
int n = Integer.parseInt("42"); |
Integer.valueOf("42") |
Integer (obyekt) |
Integer n = Integer.valueOf("42"); |
Integer.valueOf(42) |
Integer |
sondan obyekt |
Har bir wrapper’da shunday metodlar bor: Double.parseDouble("3.5"), Boolean.parseBoolean("true"), Long.valueOf("10").
== bilan solishtirish — xavfli
“== bilan solishtirish — xavfli” bo'limiInteger — obyekt, shuning uchun ikki Integer ni == bilan solishtirsangiz, qiymatlar emas, havolalar solishtiriladi. Bunga −128 … 127 keshi qo’shiladi va natija kutilmagan bo’ladi. Batafsil — animatsiya bilan == va equals() darsida.
Integer a = 127, b = 127;Integer c = 128, d = 128;System.out.println(a == b); // true (keshdagi bitta obyekt)System.out.println(c == d); // false (ikki xil obyekt)System.out.println(c.equals(d)); // trueBitta tomoni primitiv bo’lsa, ikkinchisi unboxing qilinadi va qiymatlar solishtiriladi: Integer x = 1000; x == 1000 → true.
Overload: Java qaysi metodni tanlaydi?
“Overload: Java qaysi metodni tanlaydi?” bo'limiBir xil nomli bir nechta metod bo’lsa, Java argumentga eng “arzon” mos keladiganini tanlaydi. Tartib:
- Aniq mos tur (
int→int) - Kengaytirish (
int→long,int→double) - Boxing (
int→Integer, keyinObjectham) - Varargs (
int...)
static void f(long x) { System.out.println("long"); }static void f(Integer x) { System.out.println("Integer"); }static void f(int... x) { System.out.println("varargs"); }
f(5); // long — kengaytirish boxing'dan oldin📝 Mini-test
0 / 61. Qaysi ikkitasi kompilyatsiya bo'ladi? (Choose two) (2 ta javobni tanlang)
Boxing faqat o'z juftligiga: int → Integer. int → Long/Double mumkin emas, long → Integer ham. long d = Integer.valueOf(10) — unboxing, keyin kengaytirish: to'g'ri.
2. Kod natijasi qanday?
Integer count = null;int total = count + 5;System.out.println(total);Kod kompilyatsiya bo'ladi. count + 5 uchun count unboxing qilinadi — u null, shuning uchun runtime'da NullPointerException.
3. Kod nima chiqaradi?
List<Integer> list = new ArrayList<>(List.of(10, 20, 30));list.remove(1);System.out.println(list);remove(1) — remove(int index) tanlanadi (boxing kerak emas). 1-indeksdagi 20 o'chadi.
4. Kod nima chiqaradi?
static void m(Object o) { System.out.print("Object "); }static void m(long l) { System.out.print("long "); }
public static void main(String[] args) { m(7); m(Integer.valueOf(7));}m(7): kengaytirish (int → long) boxing'dan oldin — long. m(Integer.valueOf(7)): argument allaqachon obyekt, Object ga to'g'ridan-to'g'ri mos — Object.
5. Integer.parseInt("42") nimani qaytaradi?
parseXxx — primitiv qaytaradi, valueOf — wrapper obyekt.
6. Kod nima chiqaradi?
System.out.println(Boolean.parseBoolean("TRUE") + " " + Boolean.parseBoolean("yes"));parseBoolean katta-kichik harfga qaramaydi: "TRUE" → true. "true" dan boshqa har qanday matn → false, exception yo'q.
Konspekt
“Konspekt” bo'limi- Har primitivning wrapper’i bor; nomi boshqacha ikkitasi:
Integer,Character - Autoboxing:
Integer a = 5;(ichidavalueOf), unboxing:int b = a;(ichidaintValue) - Boxing faqat o’z juftligiga:
Long l = 5;— xato,5Lkerak nullunboxing → runtime’daNullPointerExceptionparseInt→int,valueOf→Integer; noto’g’ri matn →NumberFormatException- Overload tartibi: aniq → kengaytirish → boxing → varargs
List<Integer>.remove(1)— indeks bo’yicha o’chiradi
Mashqlar
“Mashqlar” bo'limi1. Box qiling. Qaysilari kompilyatsiya bo’ladi? Character c = 'x'; · Byte b = 10; · Short s = 10L; · Boolean f = 0;
Javob
Character c = 'x';— haByte b = 10;— ha:10— kompilyatsiya vaqtidagi konstanta vabytega sig’adi, shuning uchun Java uni avvalbytega toraytirib, keyin box qiladi (bu istisno faqatbyte,short,charva ularning wrapper’lariga tegishli)Short s = 10L;— yo’q:longliteralini toraytirib bo’lmaydiBoolean f = 0;— yo’q:booleanson emas
2. Xavfsiz o’qish. Matndan son o’qiydigan metod yozing: matn son bo’lmasa -1 qaytarsin. Kirish: "25" → 25, "abc" → -1.
Yechim
static int oqi(String s) { try { return Integer.parseInt(s); } catch (NumberFormatException e) { return -1; }}try/catch 6-modulda batafsil.
Oldingi dars: var · Keyingi: Operatorlar